Hội chứng ăn trong khi ngủ (SRED): Căn bệnh kỳ lạ khiến người mắc ăn uống vô thức giữa đêm

Thức dậy vào buổi sáng và bất ngờ phát hiện căn bếp bừa bộn, vỏ bao bì thực phẩm vứt ngổn ngang nhưng hoàn toàn không nhớ mình đã ăn gì là tình trạng khiến nhiều người hoang mang. Đây không đơn thuần là thói quen ăn đêm hay chứng thèm ăn thông thường, mà là một hội chứng y khoa đặc biệt mang tên Rối loạn ăn uống liên quan đến giấc ngủ (Sleep-Related Eating Disorder – SRED).

Chuyên gia y tế chia sẻ về những phát hiện mới quanh hội chứng rối loạn giấc ngủ đặc biệt

SRED là gì? Ranh giới giữa mộng du và rối loạn ăn uống

Được chuyên gia tâm thần học Carlos Schenck mô tả lần đầu vào năm 1991, hội chứng SRED nằm ở ranh giới phức tạp giữa bệnh lý giấc ngủ và rối loạn dinh dưỡng. Khác với chứng cuồng ăn đêm (Night Eating Syndrome) – nơi người bệnh hoàn toàn tỉnh táo và nhận thức được hành vi, bệnh nhân mắc SRED thực hiện việc ăn uống trong trạng thái bán ý thức (nửa tỉnh nửa mê) tương tự như mộng du.

Chính sự nhầm lẫn này đã khiến việc chẩn đoán SRED bị chậm trễ trong nhiều năm, khiến người bệnh phải chịu đựng những hệ lụy kéo dài về cả thể chất lẫn tinh thần.

Thực tế từ các nghiên cứu lâm sàng

Một khảo sát gần đây tại Bệnh viện Pitié-Salpêtrière (AP-HP) và Bệnh viện Đại học Lille (Pháp) đã ghi nhận trường hợp điển hình của bệnh nhân F. (33 tuổi). Cô thường xuyên thức dậy mỗi đêm suốt 3 năm liền để tìm kiếm thức ăn mà không hề hay biết. Giáo sư Isabelle Arnulf, trưởng khoa bệnh lý giấc ngủ, cho biết các bệnh nhân chỉ có ký ức rất mờ nhạt hoặc hoàn toàn mất trí nhớ tạm thời về các đợt bộc phát ban đêm.

Nghiên cứu lâm sàng giúp làm sáng tỏ cơ chế của hội chứng SRED

Những mối nguy hiểm khó lường trong sinh hoạt

Hành vi ăn uống trong vô thức không chỉ gây tăng cân mất kiểm soát mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng:

• Nguy cơ tai nạn gia đình: Người bệnh có thể vô tình gây hỏa hoạn, bỏng do bật bếp nấu nướng hoặc tự làm đứt tay khi dùng dao gọt trong bóng tối.
• Ngộ độc thực phẩm: Trong trạng thái mơ màng, bệnh nhân có thể nuốt phải thức ăn đông lạnh chưa rã đông, thức ăn ôi thiu hoặc thậm chí là thức ăn của thú cưng, xà phòng, chất tẩy rửa.
• Gánh nặng tâm lý: Cảm giác tội lỗi, xấu hổ và lo sợ tái phát khiến nhiều người rơi vào trầm cảm, tự cô lập mình với gia đình và xã hội.

Bản chất y khoa: Dạng mộng du chuyên biệt

Giới chuyên môn đánh giá SRED là một “dạng mộng du chuyên biệt hóa cao” (parasomnia). Các cơn bộc phát thường xảy ra vào giữa chu kỳ ngủ, khi não bộ chỉ thức tỉnh một phần nhưng vẫn điều khiển các phản xạ vận động phức tạp. Nếu không được chẩn đoán và can thiệp kịp thời, bệnh nhân có thể đối mặt với suy giảm sức khỏe tâm thần và các tai nạn thể xác đáng tiếc.

Phương pháp chẩn đoán và hỗ trợ điều trị

Chẩn đoán SRED chủ yếu dựa trên việc theo dõi lâm sàng chi tiết, đo đa ký giấc ngủ (polysomnography) và loại trừ các bệnh lý thần kinh hoặc rối loạn tâm lý khác. Việc hiểu đúng bản chất căn bệnh giúp các bác sĩ xây dựng phác đồ hỗ trợ phù hợp, bao gồm liệu pháp điều chỉnh hành vi, bảo vệ môi trường ngủ an toàn và sử dụng thuốc chuyên biệt khi cần thiết.

Giải đáp thắc mắc thường gặp (FAQ)

1. Làm thế nào phân biệt SRED với chứng ăn đêm thông thường?

Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở ý thức: Người ăn đêm thông thường hoàn toàn tỉnh táo và nhớ rõ những gì mình đã ăn, trong khi người mắc SRED thực hiện hành vi trong trạng thái ngủ, không thể kiểm soát và không có ký ức rõ ràng vào sáng hôm sau.

2. SRED có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

Mặc dù nguyên nhân chính xác vẫn đang được nghiên cứu, việc can thiệp y khoa kết hợp với việc kiểm soát căng thẳng và tạo môi trường sống an toàn có thể giúp giảm thiểu đáng kể tần suất cũng như mức độ nguy hiểm của các cơn bộc phát.

Chăm sóc giấc ngủ và sức khỏe toàn diện giúp nâng cao chất lượng cuộc sống